ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
521
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
نشست . در روايتى ديگر آمده ، شتر بر جايگاه خانهء وى كه هماكنون آرامگاه اوست نشست ، سپس شتر بار ديگر از جاى خود برخاست و كمى دور تر و در برابر خانهء ابو ايّوب انصارى در مشرق مسجد به زمين نشست . پيامبر صلّى اللّه عليه و إله 7 ماه را در خانهء ابو ايّوب گذراند . اين خانه تاكنون برقرار است و در ديوار جنوبى آن محرابى است كه مردم بدان تبرك مىجويند . آنگاه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله قصد ساختن مسجد خود را كرد كه محل نشستن شترش بود و زمينى بود كه در آن مردم خرماى خود را خشك مىكردند . اين زمين از آن سهل و سهيل دو كودك يتيم از انصار بود كه در پناه اسعد بن زراره زندگى مىكردند ، پيامبر با آنها به معامله پرداخت ، آنها امتناع ورزيدند و گفتند زمين را به پيامبر مىبخشيم ليكن پيامبر نپذيرفت و عاقبت آن را به 10 دينار خريد و ساختمان مسجد را آغاز كرد . مسجد عبارت از چهار ديوارى بدون سقفى بود كه قبلهء آن به سوى بيت المقدس قرار داشت و پيش از هجرت پيامبر ، اسعد بن زراره نمازهاى پنجگانه و جمعهاش را در آن بجا مىآورد . در اين زمين ، درختچهء غرقد و تعدادى نخل و چند گور از آن مشركان بود كه پيامبر دستور داد گورها نبش و درختان بريده شوند و تنهء آنها را در قبلهء مسجد قرار داد . مساحت مسجد در اين هنگام 60 * 70 ذراع بود ؛ يعنى شمال تا جنوب آن 35 متر و شرق تا غرب آن 30 متر بود . كلفتى پايههايش 3 ذرع و از سنگ بود . ديوارها از گل و قطعات سنگ بالا رفته بود و پيامبر صلّى اللّه عليه و إله خود نيز در ساختمان آن با ديگر مسلمانان شركت كرد و سنگ و گل مىآورد و مىفرمود : أللّهمّ لا عيش الّا عيش الآخرة * فاغفر للأنصار و المهاجرة ستون ديوارها از چوب نخلها بود و سقف آن را با شاخههاى درخت پوشاندند . مسجد داراى سه رواق در سمت قبله بود ، همچنين داراى صحن و سه در بود كه يك درب آن به سمت جنوب باز مىشد . قبلهء مسجد در سمت شمال و به طرف بيت المقدس بود . پيامبر صلّى اللّه عليه و إله 17 ماه به سوى اين قبله نماز گزارد آنگاه روى خود را به سمت كعبه بازگرداند . درب دوم باب عاتكه يا باب الرحمه است كه هماكنون نيز وجود دارد .